LGS’de doğru tercih için ipuçları

LGS sınavı öğrencilerin eğitim hayatları için önemli bir dönüm noktasıdır. Telafisi olmaması ve öğrencinin bu sınavda tek hakkı bulunması, sınavı daha da önemli kılıyor. LGS sınavı için kimi öğrenciler ortaokulun ilk yılından başlıyor çalışmaya. Dolayısıyla emek verilen bir sürecin sonuna gelindiğinde yani LGS sınavını atlattıktan sonra son ve en önemli adıma geliyor sıra: TERCİH başka bir deyişle DOĞRU TERCİH.

LGS tercih sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar vardır. Aynı zamanda LGS tercih sürecinde kaçınılması gereken hatalar vardır. Liseye geçiş sürecini oluşturan bu son basamakta doğru analizler yapmak ve doğru kararlar vermek gerekir. Aksi halde sınavda iyi bir yüzdeliğe sahip olup yanlış tercihle açıkta kalmak da olasılıklar arasındadır. LGS tercih sürecinde size yol gösterecek olan ise hem Türkiye genelinde hem il genelinde girmiş olduğunuz yüzdelik dilimdir. Bu süreçte sizlere düşen en önemli görev, yapacağınız doğru analizlerle en iyi tercihi yapmaktır.

• LGS sonrası iyi bir tercih listesi nasıl hazırlanır?
• LGS tercih sürecinde dikkat edilmesi gereken kurallar nelerdir? 
• LGS tercihlerinde sık yapılan ve kaçınılması gereken hatalar nelerdir?

LGS tercihlerinde beş yerel yerleştirme tercihi, 10 merkezi sınav tercihi ve beş tane pansiyonlu okul tercihi olmak üzere toplamda 20 tercih hakkınız vardır. Bilinmesi gereken en önemli nokta ise ilk başta yerel yerleştirme tercihi yapma zorunluluğunun olmasıdır. Sistem, tercih yaparken ilk olarak yerel yerleştirme işleminizi tamamlamanızı isteyecektir. LGS tercih ekranında işlemlerinizi bitirdikten sonra merkezi yerleştirme ekranı açılacak ve LGS puanımıza göre tercih yapılabileceksiniz.

LGS yerel yerleştirme nasıl yapılacak?

LGS yerel yerleştirmede ilk üç tercihin okul kayıt alanından olma şartı vardır. Kalan iki tercih okul kayıt alanından, komşu kayıt alından veya diğer kayıt alanından seçilebilir. Burada komşu kayıt ve diğer kayıt alanındaki şansınız okul kayıt alanına göre daha düşüktür.  Ayrıca aynı okul türünden en fazla üç tane okul seçeme koşuluyla (AL, ML, İHL) tercihlerinizi tamamlayabileceksiniz. LGS yerel tercih listesinde olan beş tercih hakkınızın tamamını kullanma gibi bir zorunluluğunuz da bulunmayacaktır. Buradaki tercihler adrese dayalı ve OBP’ye göre değerlendirilecektir. LGS yerel yerleştirmede yani adrese göre yerleştirmede eşitlik olma durumunda ise sırasıyla; ortaokul bulunuşlukları, tercih önceliği, OBP, devam-devamsızlık ve son olarak yaşa bakılacaktır. Merkezi sınav puanına göre tercih değerlendirilirken öncelikli olarak sınav puanına bakılacaktır. Eşitlik olma durumunda sırasıyla OBP, yaşın küçük olması, YBP (sırasıyla 8, 7, 6), devamsızlık sayısı ve son olarak tercih önceliğine bakılacaktır.

LGS sınav sonucuna göre tercih yapmadan önce bilinmesi gerekenler:

1. Yüzdelik dilim

LGS tercihleri yapılırken puanınızı değil yüzdelik diliminizi baz almanız gerekmektedir. Geçmiş yıllara ait yerleşen öğrencilerin yüzdelik dilimleri MEB tarafından LGS tercih kılavuzunda yayınlanacaktır. Ancak buna bağlı kalmadan kendi araştırma ve analizlerini yapmanız gerekiyor. Geçmiş yıllarda sınava giren toplam öğrenci sayısı ve okulların artan azalan kontenjanları bize yol gösterecektir. Örneğin geçmiş yıllara baktığımızda LGS sınavına girenler 2019’da 1 milyon 29 bin, 2020’de 1 milyon 600 bin, 2021’de 1 milyon 38 bin kişidir. Dolayısıyla geçen yıl LGS tercihlerini yaparken 2019’un verilerine bakmak bizi daha doğru yönlendirdi. Bu yıl ise sınava başvuran toplam öğrenci sayısı yaklaşık 1 milyon 300 ösı civarındadır. Öğrenci sayısı geçen yıla göre artması bize yüzdelik aralığının daralacağını gösterir. Örneğin bir önceki yıla göre sınava giren öğrenci sayısı azaldıysa sizin tercih aralığınızı geniş tutulmanız faydalı olacaktır. Yani %7’lik dilimde olan bir öğrencinin %6’lık dilime yüksek olasılıkta girebileceğini gösterir. Ancak bir önceki yıla göre sınava giren öğrenci sayısı artıysa tercih aralığını tam tersine dar tutmanız gerekecektir.

İldeki yüzdelik dilimleriniz de önemlidir. Büyük şehirlerde LGS tercihi yapacaklar tercih aralığını, küçük şehirde tercih yapanlara göre daha dar tutmalıdır. Yüzdelik dilim küçüldükçe yine tercih aralığı daralmaktadır. Örneğin %1’lik dilimde olan bir öğrencinin tercih aralığı %0.5- %3,5-4 aralığında, %5’lik dilimde olan bir öğrencinin tercih aralığı %3-%8 aralığında, %10’luk dilimde olan birinin %7-%17 aralığında olabilir.

Tercihleri yaparken de geçmiş yıllarda taban ve taban puanları arasındaki fark fazlaysa bu sene de öyle olacağı anlamına gelir. Ama aralık azsa örneğin İzmir Fen Lisesi gibi bir okulun taban – tavan puanı arasındaki değişkenlik az olduğu için bu yılda aşağı yukarı aynı olacağı anlamına gelir. Okul tercih listesini hazırlarken sınava girdiğiniz yılın ve okulların genel durumlarını iyi değerlendirmenizde fayda var. Galatasaray Lisesinin bile kontenjanının dolmadığı yıl olmuştur. Yığılma olacağını düşündüğünüz popüler okulları bulunduğunuz ilin özelinde iyi değerlendirmenizde fayda var.

Peki okulları belirledikten sonra LGS tercih listesini nasıl oluşturacağız? LGS tercihlerinde sıralama nasıl olmalıdır? 

1.  Hayali
2. Olması muhtemel
3. Olması muhtemel
4. Olması muhtemel
5. Olması muhtemel
6. Olması muhtemel
7. Olması muhtemel
8. Garanti
9. Garanti
10. Garanti

Belirtildiği gibi abartılmamak şartıyla ilk iki tercih hayali isteklerinize yer verebilirsiniz. Ancak son üç tercih garanti tercih olmalıdır. %4-5’ten sonraki dilimdeyseniz tercih listesinin aralığını geniş tutmanızda fayda vardır.

• İstekler ve hayaller

LGS tercih listenizi hazırlarken isteklerinizi ön planda tutmalısınız. Örneğin arkadaşınız A okuluna gideceği, aileniz B okulunu istediği veya C okulunun puanı daha yüksek olduğu için yazmamak gerekiyor. Seçtiğiniz okuldaki mutluluğunuz bundan sonraki eğitim hayatınıza etki edecektir. LGS tercihlerinde bu husus önemlidir atlanmamalıdır.

• Okulun bulunduğu yer

Okulun bulunduğu ilçe eğer ikametgahınıza çok uzaksa puanı yüksek diye tercih edilmemeli.         Yolun uzaklığı üniversiteye hazırlık sürecinde işinizi zorlaştıracaktır. Örneğin %4’lük dilimde olan ve uzak bir okul yerine %5’lik dilimde olan yakın bir okul daha öncelikli tercih edilebilir.

• Yeni açılan okullar

Yeni açılan puanı henüz belli olmayan okulları tercih ederken dikkatli olunmalı; kesin gözüyle bakılmamalıdır.

• Meslek hedefiyle uygunluk

Seçeceğiniz okul meslek hedeflerinizle doğru orantılı olmalıdır. Örneğin ilerde mühendis olmak istiyorsanız sosyal bilimler lisesi tercih etmeniz mantıksal olarak hatalı olur. Okuduğunuz lise, seçeceğiniz meslek hayatını destekler nitelikte olmalıdır.

•   Okulun kız-erkek durumu

Bazı okullar sadece kız veya sadece erkek öğrenci alabilir. Bu durum da LGS için tercih yaparken dikkat edilmesi geren önemli bir husustur.

• Hazırlık sınıfı

Bazı nitelikli okullar -ki her sene bunların sayısı artıyor- hazırlık sınıfı ile beş yıldır.  Hazırlık sınıfının olmasının artı ve eksileri vardır. Bunu da düşünüp o şekilde karar vermeniz gerekiyor.

• İstediğiniz okulları iyi araştırın

İstediğiniz okulları iyi araştırmanız ve mümkünse özellikle gidip görmeniz gerekir. Okulda var olan şartlar değerlendirilmelidir. Örneğin okuyacağınız dil, okulda var olan kütüphaneleri, laboratuvarı, spor salonları, projeleri, üniversiteye yerleştirme oranları, sosyal faaliyetleri, yurt içi-yurt dışı akademik imkanları iyi araştırılmalıdır.

Pansiyonlu okul tercihi nasıl yapılacak?

Son olarak şehir dışında yatılı okumak istiyorsanız beş yatılı okul tercihi yapabileceksiniz. Merkezi ve yerel tercihlerin hiçbirine yerleşemediyseniz puanınıza göre pansiyonlu okul tercihlerinizden birine yerleştirilirsiniz.

Tüm bunlar göz önünde tutulup yapılan LGS tercih listesi en doğru liste olacaktır. LGS tercih listenizi tamamlayıp sistemde kaydet tuşuna bastıktan sonra okul müdüriyeti tarafından onaylanması gerektiğini sakın unutmayın. Aksi takdirde LGS tercih işleminizi tamamlamamış olursunuz. 

Hepinizin en doğru ve en iyi tercihinizin gelmesi dileğiyle, başarılar dilerim.  

Leyla Göksu
Rehber Öğretmen
Buca Sınav Kurs Merkezi