12-15 yaş arası çocuklarımızın kendilerini tanıma, ilgi ve yeteneklerini keşfetme dönemidir. Ergenlik çağı dediğimiz bu dönemde bilişsel özellikleri ve soyut düşünme yetileri gelişir, çeşitli meslek ve rolleri keşfederler. Aynı zamanda bu dönem, eğitim hayatları boyunca da başarının temellerinin atıldığı bir evredir.

Hedef belirlemenin genel olarak şekillendiği bu süreçte öğrencilerin etkilendiği sosyal ve çevresel faktörlerin de önemi büyüktür. Bu aşamada hem ailelerin hem öğrencilerin eğitim aldığı öğretmenlerin ve arkadaşlarının desteği de oldukça önemlidir.

Çocukların geleceğini şekillendirecek olan adımlar, öncelikle ulaşılmak istenen bir hedefle başlar. Eğitim hayatları boyunca ulaşılmak istenen başarılarda da ortaya bir hedef koymaları ve bu hedef doğrultusunda çalışmalarını gerçekleştirmeleri söz konusudur. Belirlenen amaçlar doğrultusunda, öğrencilerin kendilerine seçmiş oldukları hedefler; onlarda sorumluluk duygusu, karar verme yetisi, kendini tanıma, keşfetme ve yönlendirme, güçlü ve daha zayıf yönleri tespit ederek kendini geliştirmesi noktasında farkındalıklarını artırarak daha planlı ve düzenli adımlar atmalarına olanak sağlar.

Ortaöğrenim seviyesinde öğrenciler liseye yerleşmek için girecek oldukları önemli bir sınavdan da sorumludurlar. Bu aşamada girecek oldukları sınavlar öğrencilerin geleceklerini şekillendireceği için oldukça önemlidir. Bu yönüyle de öğrencilerin kendilerine hedef belirlerken ilk olarak bulundukları sınıf seviyesinde başarılı olmak ve bir üst öğrenime de en iyi şekilde hazırlanmak adına çalışmalar gerçekleştirmek ve girecek oldukları liselere geçiş sınavından da başarılı olmak istemeleri onların en önemli amaçlarından biridir.

Bir ortaokul öğrencisi için bu süreçte devam edeceği iyi bir lise iyi bir eğitim almasına olanak sağlar ve iyi bir lise de gelecekteki mesleğini yapmasını sağlayacak olan iyi bir üniversitenin kapısıdır. Bunun için de öğrencilerin hedeflerini belirlerken adım adım zaman planlamalarını yapmaları ve hedeflerini sürece yaymaları daha doğru olacaktır. Hedeflerini belirlemeyle birlikte öğrencilerin akademik yönleri gelişerek büyüme ve sorumluluk alma yönleri de desteklenmiş olur. Böylece öğrenciler planlı ve düzenli çalışma konusunda belirgin adımlar gerçekleştirmiş olur.

Hedeflerini bir çizelgeye yazarak motive olup bir planlama ile neye ne kadar zaman ayıracaklarını bilirler. Çizilen yol haritası ile harekete geçmeye başlayan öğrenci böylece hedefine ne kadar yakınlıkta olduğunu da görmüş olacaktır. Özellikle öğrencilerin özgüveninin gelişim gösterdiği bu süreçte aynı zamanda konuyla alakalı uzmanlarla yol alınması da önemli hususlardan birisidir.  

Öğrencilerin seçtikleri hedeflere ulaşmaları için motive edilmeye her zaman ihtiyaçları vardır. Bu noktada da yakın çevrelerinden özellikle de ailelerinden aldıkları desteğe oldukça ihtiyaç duyarlar.

Hedef belirleme, sadece eğitim alanında değil kişinin ulaşmak istediği her aşamada motive olmayı ve bu yönde adımlar atmayı gerçekleştirici önemli bir kriterdir. Bunun için yapılacak olan eylemlerin belli bir sırada ve düzende olması zamanı doğru kullanmak adına oldukça önemlidir.

Hedef belirlerken göz önünde bulundurulması ve dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

*Gerçekçi olmak gerekir.

*Hedeflerin güdüleyici olması gerekir.

*Hedef belirlerken, kişinin kendisine bazı sorular sorması ve bu soruların cevabını uzun uzun düşünerek vermesi gerekir. Bu cevaplar kişiyi bir hedefe yönlendirir.

Bu sorular şunlar olmalıdır:

• Liseyi bitirip bir iş sahibi mi olmak istiyorum, yoksa üniversiteye mi gitmek istiyorum?
• Kısa yoldan meslek sahibi olmak istiyorsam hangi mesleğe uygun bir yapıdayım?
• Üniversiteye gitmek istiyorsam üniversiteden sonra nasıl bir hayat düşünüyorum?

Bu soruların cevapları verilirken aynı zamanda şu sorulara da rahatlıkla cevap veriyorsanız hedefiniz yavaş yavaş önünüzde şekillenecektir:

– 10 yıl sonra nerede olmak istersiniz?
– Hayata dair hayalleriniz neler?
– Bir yıl sonra nerede olmak istersiniz?  

Özel ve ölçülebilir hedefler belirlemek oldukça önemlidir. Bu hedefler kendinize olan güveni tazeleyecek ve rahatlamanızı sağlayacaktır.

Hedefe nasıl ulaşılır?

Bütün bu soruları cevaplarını verdikten sonra kişinin hedefi ortaya çıkacaktır. Diyelim ki kişi üniversiteye gidip inşaat mühendisi olmak istiyor. Bu hedefe de fen liselerine giderek ulaşabileceğini düşünüyor. Önce bu hedefini bir yere yazmalıdır. Sonra bu hedefi gerçekleştirmesi için yakından uzağa, büyükten küçüğe doğru yeni hedefler belirlemelidir. Örneğin her gün belirli sayıda test çözmek, her hafta bir deneme sınavı çözmek, okuldaki yazılılardan iyi notlar almak, sınavlara hazırlık kitaplarını bitirmek, planlı ve düzenli çalışmak gibi… Uygulamaya geçtikten sonra durum değerlendirmesi yapılarak hedeflere doğru ne kadar yol alındığı tespit edilmiş olur.

Son olarak hedeflerinizi belirlerken neden bunu istediğinizi ve sizin için ne anlama geldiğini belirlemiş olmanız, hedefinizin ulaşılabilirliğini ve kontrolünüzde olmasını sağlayacaktır.

Hatice Günenç
Rehber Öğretmen
Bornova Sınav Kurs